150 İlk Madde Ve Malzeme, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında stoklar grubunda yer alır. Üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde, yardımcı madde, işletme ve ambalaj malzemeleri bu hesapta izlenir. Bu yazıda hesabın tanımı, işleyişi ve yevmiye örnekleri ele alınır.
150 İlk Madde Ve Malzeme Nedir?
Tek düzen hesap planı açıklamalarına göre 150 İlk Madde Ve Malzeme, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere işletmede bulundurulan hammadde, yardımcı madde, işletme malzemesi, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlendiği hesaptır.
Hesap, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında 15 Stoklar grubunda yer alır. Satmak amacıyla alınan emtia 153 Ticari Mallar hesabındadır. Üretim hattındaki yarı mamul 151 Yarı Mamuller – Üretim, tamamlanan mamul 152 Mamuller hesabında izlenir.
İşleyiş
Tek düzen hesap planındaki işleyiş şöyledir:
Hesap Kırılımı
Teknomax örnek hesap planında malzeme türü ve KDV oranına göre muavin açılır. Sık kullanılan örnekler:
Farklı KDV oranları aynı muavinde karıştırılmamalıdır.
Mevzuat Ve Belgelendirme
İlk madde ve malzeme alışları fatura ve irsaliye ile belgelenir. İndirilecek KDV 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi hesabında izlenir. Stoklar maliyet bedeliyle değerlenir.
Dönem sonunda sayım ile defter bakiyesi karşılaştırılır. Fiziki veya ekonomik değer düşüklüğünde 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı devreye girebilir. Güncel oran ve tevkifat uygulamaları ilgili mevzuattan kontrol edilir.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Vadeli Hammadde Alışı
12.03.2025 tarihinde ABC Metal Ltd. Şti.’den %20 KDV’li 20.000 TL hammadde alınmıştır. Bedel vadeli ödenecektir. Kayıt nasıl yapılır?
12.03.2025 – Vadeli Hammadde Alışı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 150 04 108 20 | %20 Hammade Alışları | 20.000,00 | |
| 191 1 1 20 | %20 Yurtiçi Alımlara İlişkin KDV | 4.000,00 | |
| 320 1 X0001 | Xyz Ltd. Şti. | 24.000,00 | |
| TOPLAM | 24.000,00 | 24.000,00 |
Açıklama: Mal bedeli stoka borç yazılır. KDV 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi hesabına, borç 320 Satıcılar hesabına alacak kaydedilir.
Örnek 2: Üretime Hammadde Sevki
18.03.2025 tarihinde üretim emri için 8.000 TL tutarında hammadde ambardan üretime verilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
18.03.2025 – Üretime Hammadde Sevki
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 710 1 04 | Hammade Kullanımı | 8.000,00 | |
| 150 04 108 20 | %20 Hammade Alışları | 8.000,00 | |
| TOPLAM | 8.000,00 | 8.000,00 |
Açıklama: Tüketilen malzeme stoktan çıkarılır. Maliyet 710 altında izlenir. Yansıtma kaydı işletmenin maliyet yöntemine göre ayrıca yapılır.
Örnek 3: Hammadde Alış İadesi
22.03.2025 tarihinde kusurlu 2.000 TL + %20 KDV hammadde satıcıya iade edilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
22.03.2025 – Hammadde Alış İadesi
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 320 1 X0001 | Xyz Ltd. Şti. | 2.400,00 | |
| 150 04 900 20 | %20 Hammade Alış İadeleri | 2.000,00 | |
| 391 3 504 20 | %20 Alınan Malların İadesi, Gerçekleşmeyen İşlemler | 400,00 | |
| TOPLAM | 2.400,00 | 2.400,00 |
Açıklama: İade stok iade muavinine alacak, KDV düzeltmesi 391 Hesaplanan KDV altında ilgili iade satırına yazılır. Satıcı borcu azalır.
Örnek 4: Peşin Ambalaj Malzemesi Alışı
25.03.2025 tarihinde %20 KDV’li 5.000 TL ambalaj malzemesi bankadan peşin alınmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
25.03.2025 – Peşin Ambalaj Alışı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 150 07 108 20 | %20 Ambalaj Malzemesi Alışları | 5.000,00 | |
| 191 1 1 20 | %20 Yurtiçi Alımlara İlişkin KDV | 1.000,00 | |
| 102 TL 0 | VADESİZ MEVDUAT HESAPLARI | 6.000,00 | |
| TOPLAM | 6.000,00 | 6.000,00 |
Açıklama: Ambalaj stoku borçlanır. Ödeme 102 Bankalar hesabından çıkar. KDV indirilecek olarak kayda alınır.
Önemli Noktalar
Kontrol Ve Denetim
Sonuç
150 İlk Madde Ve Malzeme, stoklar grubunun üretim girdilerini izler. Tek düzen işleyişine ve belge disiplinine uyulduğunda maliyet ve envanter mutabakatı sağlıklı yürür.
Yevmiye örnekleri Teknomax örnek hesap planındaki muavin kırılımlarıyla düzenlenmiştir. Özel durumlarda güncel mevzuat ve işletmenin hesap planı esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
150 İlk Madde Ve Malzeme nedir?
Tek düzen hesap planına göre üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılacak hammadde, yardımcı madde, işletme ve ambalaj malzemelerinin izlendiği hesaptır. Dönen Varlıklar altında stoklar grubunda yer alır.
İlk madde hesabı borç mu alacak mı çalışır?
Satın alma ve üretimle girişlerde borç, üretime sevk, tüketim, satış veya devirde alacak kaydedilir. Bakiye genelde borçtur ve stok mevcudunu gösterir.
150 ile 153 hesabı nasıl ayrılır?
153 Ticari Mallar satmak için alınan emtiayı, 150 ise üretim veya faaliyet için tutulan malzemeyi izler. Aynı kalem her iki hesaba birden yazılmaz.
Hammadde alışında KDV nereye yazılır?
Mal bedeli 150’ye, indirilecek KDV 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi hesabına kaydedilir. Oranlar ayrı muavinlerde tutulur.


