Edit Template

Mizandan Vergi İnceleme Riski Analizi

Bir vergi incelemesinde eleştirilen konuların önemli kısmı, aslında mizanda aylar önce görünür. Yüksek kasa bakiyesi, eksi stok, faiz tahakkuk etmemiş ortak alacağı ya da ayrılmamış amortisman bunların başında gelir. Teknomax Mali Müşavir’de Mizan ekranındaki yeni Vergi Analizi sekmesi, vergi inceleme riski taşıyan bu bakiyeleri kanun dayanağıyla birlikte listeler. Riski müfettişten önce görür, beyanname dönemine düzeltilmiş kayıtlarla girersiniz.

İncelemede Eleştirilen Konular Mizanda Başlar

Vergi incelemesi çoğu zaman belgelerle biter ama sorular mizandan başlar. Müfettiş ilk olarak bakiyelerin mantıklı olup olmadığına bakar. Kasada aylardır büyük tutar duruyorsa, stok hesabı eksiye düşmüşse ya da satışlara göre KDV oranı tutarsızsa ayrıntıya iner.

Bu işaretler dönem içinde fark edildiğinde çözümü çoğu zaman basit bir kayıt düzeltmesi, bir adat hesabı ya da eksik bir amortisman fişidir. Dönem kapandıktan sonra ise aynı konu cezalı tarhiyata dönüşebilir. Vergi Analizi bu yüzden dönem içinde, her mizan hazırlığında kullanılmak üzere tasarlandı.

Vergi Analizi Neye Bakar?

Vergi Analizi, mizandan görülebilen vergi inceleme riski konularını beş bölümde toplar. Mizanı hazırladıktan sonra sekmeye geçmeniz yeterlidir, analiz aynı tarih aralığıyla kendiliğinden yapılır.

Kasa, Banka ve Ortaklar: eksi ya da yüksek kasa, alacak bakiyeli banka hesapları, ortaklardan alacaklarda adat ve örtülü kazanç (KVK 13), örtülü sermaye (KVK 12)
KDV ve Vergi Borçları: hesaplanan KDV'nin satışlara oranı, devreden KDV, ödenecek vergi ve SGK, vadesi geçmiş ya da taksitlendirilmiş vergi
Stok, Hasılat ve Belgeler: eksi stok (VUK 359), maliyetin altında satış (VUK 267), faturası kesilmemiş tahsilat (VUK 231 / 353), belgesiz ödeme, sayım farkları

Gider ve Matrah: finansman gideri kısıtlaması (KVK 11/1-i), ayrılmamış amortisman (VUK 320), şüpheli alacak karşılığı fırsatı (VUK 323), geçmiş yıl zararlarının mahsup süresi (KVK 9)
Sermaye ve Finansman: ödenmemiş sermaye varken faiz gideri yazılması

Risk, Dikkat, Bilgi Ve Olumlu

Her konu bir durumla gelir. Risk, incelemede cezalı tarhiyata yol açabilecek bir bakiyeyi gösterir. Dikkat, dönem sonundan ve beyannameden önce kontrol edilmesi gereken konudur. Bilgi ve Olumlu ise durumu kayda geçirir.

Kanun maddesinin konuyla birlikte yazılması iki işe yarar. Ofis personeli neden uyarıldığını anlar, mali müşavir de mükellefine durumu dayanağıyla açıklar. Finansman gideri kısıtlaması gibi konularda yaklaşık tutar da gösterilir, böylece etkinin büyüklüğü baştan bilinir.

Dönem İçinde Düzeltilebilecek Riskler

Vergi inceleme riski olarak listelenen konuların çoğu dönem kapanmadan düzeltilebilir. Ortaklardan alacak için adat faizi hesaplanıp faturalandırılabilir. Kredili mevduat hesabındaki eksi bakiye banka kredileri hesabına aktarılabilir. Ayrılmamış amortisman dönem sonundan önce kayda alınabilir.

Şüpheli alacak karşılığı fırsatı ise ters yönde bir uyarıdır. Mükellefin vergi avantajı kullanabileceği bir durumu hatırlatır. Geçmiş yıl zararlarının mahsup süresi de aynı şekilde kaybedilmeden önce görünür. Yani analiz yalnız risk değil, kaçırılan haklar için de kontrol listesidir.

Denetim Raporlarıyla Birlikte Kullanım

Vergi Analizi mizan bakiyelerine dayanır ve hızlı bir genel bakış sunar. Kesin sonuç için fiş ve belgelere inmek gerekir. Bunun için Teknomax’ta iki tamamlayıcı rapor bulunur.

Muhasebe Denetim Raporu kasa, çek, senet, ortaklar ve döviz hareketlerini kayıt kayıt inceler, adat ve reeskont hesaplamalarının gerekip gerekmediğini gösterir. E-Defter Hazırla ekranındaki Denetim Raporu ise defteri KDV1, muhtasar ve geçici vergi beyannameleriyle karşılaştırır, yevmiyede kırmızı bayrak taraması yapar. Üç rapor birlikte kullanıldığında incelemeye hazırlık mizan, fiş ve beyanname düzeyinde tamamlanır.

Mali Müşavire Sağladığı Değer

Vergi incelemesine hazırlık çoğu ofiste inceleme yazısı geldikten sonra başlar. Vergi Analizi bu sırayı tersine çevirir. Her dönem aynı kontrol listesi çalıştığı için riskler birikmeden temizlenir.

Mükellefe somut, kanun dayanaklı uyarılar verirsiniz
Dönem sonu kapanışına daha temiz bakiyelerle girersiniz

Karşılık ve zarar mahsubu gibi fırsatlar gözden kaçmaz
Ofis içinde kontrol standardı kişiden bağımsız hale gelir

Sıkça Sorulan Sorular

Vergi inceleme riski mizandan nasıl anlaşılır?

Bazı bakiyeler kendi başına soru işaretidir. Yüksek ya da eksi kasa, eksi stok, faizsiz ortak alacağı, satışlara göre düşük hesaplanan KDV ve ayrılmamış amortisman bunlardan bazılarıdır. Teknomax Vergi Analizi bu bakiyeleri mizandan otomatik bulur ve her birini kanun dayanağıyla gösterir.

Vergi analizi kesin sonuç verir mi?

Hayır. Değerlendirme mizan bakiyelerine dayanır ve ilk bakış niteliğindedir. Bir konu işaretlendiğinde ilgili fiş ve belgelerin incelenmesi gerekir. Muavin defter ve Muhasebe Denetim Raporu bu ikinci adım için kullanılır.

Vergi incelemesine hazırlık için ne zaman başlanmalı?

En iyi zaman dönem içidir. Geçici vergi dönemlerinde ve yıl sonu kapanışından önce yapılan kontroller, hataların cezaya dönüşmeden düzeltilmesini sağlar. Vergi Analizi her mizan hazırlığında kullanılabildiği için bu kontrolü rutin hale getirmek kolaydır.

Mizan vergi kontrolü ile e-defter kontrolü arasındaki fark nedir?

Mizan vergi kontrolü bakiyelere bakar ve dönemin genel risk tablosunu çıkarır. E-defter kontrolü ise yevmiye maddelerini tek tek inceler, defteri beyannamelerle karşılaştırır ve gönderime engel hataları bulur. İkisi birbirini tamamlar.

Örtülü sermaye ve örtülü kazanç nasıl takip edilir?

Vergi Analizi, ortaklara borçların öz kaynağa göre sınırı aşıp aşmadığına ve ortaklardan alacaklara adat hesaplanıp hesaplanmadığına bakar. Bu konular KVK 12 ve KVK 13 dayanağıyla işaretlenir. Ayrıntılı adat hesabı Muhasebe Denetim Raporu’nda yapılır.

Mali müşavir programı vergi analizini hangi firmalarda yapar?

Vergi Analizi bilanço esasına göre defter tutan firmaların mizanından hazırlanır. Ek bir tanım gerektirmez, analiz her zaman bütün hesap planı üzerinden yapılır. Mizan ekranında hesap aralığı ya da şablon seçimi analiz sonucunu değiştirmez.