110 Hisse Senetleri, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında menkul kıymetler grubunda yer alır. Geçici olarak elde tutulan hisse senetleri bu hesapta izlenir. Bu yazıda hesabın tanımı, alış-satış işleyişi ve yevmiye örnekleri ele alınır.
110 Hisse Senetleri Nedir?
Tek düzen hesap planı açıklamalarına göre 110 Hisse Senetleri hesabı, geçici olarak elde tutulan hisse senetlerinin izlenmesi için kullanılır.
Hesap, 11 Menkul Kıymetler grubundadır. Amaç, faiz geliri veya kâr payı sağlamak ya da fiyat değişmelerinden yararlanmak üzere kısa süre elde tutulan menkul kıymetleri izlemektir. Yönetime katılma veya uzun vadeli tutma amacı varsa ilgili duran varlık hesapları tercih edilir.
İşleyiş
Menkul kıymetler hesaplarının ortak işleyişi şöyledir:
Alış ve satış giderleri ilgili gider hesaplarında, satış kârı ilgili gelir hesabında izlenir. 110 yalnızca maliyeti taşır.
Hesap Kırılımı
Teknomax örnek hesap planında TL hisse yatırımları için şu muavin kullanılır:
İşletme portföy bazında kendi muavinlerini açabilir. Amaç, maliyet ile satış sonucunun ayrı izlenebilmesidir.
Mevzuat Ve Değerleme
VUK çerçevesinde menkul kıymetler alış bedeli ile değerlenir. Borsa rayici varsa bu değer esas alınabilir. Dönem sonunda kalıcı değer düşüklüğü varsa 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı gündeme gelir.
Satış kârı 645, satış zararı 655 hesabında izlenir. Stopaj kesintileri varsa peşin ödenen vergi hesapları ayrıca değerlendirilir.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Hisse Senedi Alımı
05.03.2025 tarihinde 10.000 TL maliyetli hisse alınmış, 200 TL komisyon bankadan ödenmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
05.03.2025 – Hisse Senedi Alımı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 110 TL | TL Yatırım Hesapları | 10.000,00 | |
| 653 0 | Komisyon Giderleri (-) | 200,00 | |
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 10.200,00 | |
| TOPLAM | 10.200,00 | 10.200,00 |
Açıklama: Bankadan 10.200 TL çıkar. 110’a yalnızca 10.000 TL yazılır. Komisyon ayrı giderdir.
Örnek 2: Kârlı Hisse Satışı
20.03.2025 tarihinde maliyeti 5.000 TL olan hisseler 6.000 TL’ye satılmış, 100 TL komisyon kesilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
20.03.2025 – Hisse Senedi Satışı (Kâr)
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 5.900,00 | |
| 653 0 | Komisyon Giderleri (-) | 100,00 | |
| 110 TL | TL Yatırım Hesapları | 5.000,00 | |
| 645 0 | Menkul Kıymet Satış Karları | 1.000,00 | |
| TOPLAM | 6.000,00 | 6.000,00 |
Açıklama: Maliyet 110’dan çıkar, komisyon gider olur, 1.000 TL fark satış kârıdır. Net banka girişi 5.900 TL’dir.
Örnek 3: Zararlı Hisse Satışı
30.03.2025 tarihinde maliyeti 5.000 TL olan hisseler 4.500 TL’ye satılmış, 100 TL komisyon kesilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
30.03.2025 – Hisse Senedi Satışı (Zarar)
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 4.400,00 | |
| 653 0 | Komisyon Giderleri (-) | 100,00 | |
| 655 0 | Menkul Kıymet Satış Zararları (-) | 500,00 | |
| 110 TL | TL Yatırım Hesapları | 5.000,00 | |
| TOPLAM | 5.000,00 | 5.000,00 |
Açıklama: Mantık kârlı satışla aynıdır. 500 TL zarar 655’e yazılır. Net banka girişi 4.400 TL’dir.
Örnek 4: Dönem Sonu Değer Düşüklüğü Atfı
31.12.2025 tarihinde portföyde kalıcı 2.000 TL değer düşüklüğü tespit edilmiştir. Karşılık kaydı nasıl yapılır?
31.12.2025 – Değer Düşüklüğü Karşılığı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 654 0 | Karşılık Giderleri (-) | 2.000,00 | |
| 119 | Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) | 2.000,00 | |
| TOPLAM | 2.000,00 | 2.000,00 |
Açıklama: 110 bakiyesi doğrudan düşülmez. Düzenleyici 119 hesabı alacaklanır. Geçici piyasa dalgalanması için karşılık ayrılmaz.
Önemli Noktalar
Kontrol Ve Denetim
Sonuç
110 Hisse Senetleri hesabı, menkul kıymetler grubunun hisse unsurunu izler. Maliyet, komisyon ve satış sonucu ayrı tutulursa raporlama netleşir.
Yevmiye örnekleri, Teknomax örnek hesap planındaki muavin kırılımlarıyla düzenlenmiştir. Özel durumlarda güncel mevzuat ve işletmenin hesap planı esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
110 Hisse Senetleri nedir?
Tek düzen hesap planına göre 110 Hisse Senetleri, geçici olarak elde tutulan hisse senetlerinin izlendiği hesaptır. Dönen Varlıklar altında menkul kıymetler grubunda yer alır.
Borç bakiyesi portföy maliyetini gösterir.
Alış komisyonu maliyete eklenir mi?
Uygulamada genelde doğrudan 653 hesabına yazılır. İşletmenin tercihi maliyete eklemeyi seçerse tutarlılık korunmalıdır.
Satış komisyonu da benzer şekilde giderleştirilir.
Hisse satış kârı ve zararı hangi hesaplara yazılır?
Kâr 645 Menkul Kıymet Satış Karları, zarar 655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabındadır. 110 Hisse Senetleri yalnızca maliyet çıkışını taşır.
Stopaj varsa ayrıca peşin vergi hesabı değerlendirilir.
Değer düşüklüğü nasıl kaydedilir?
Kalıcı düşüşte 654 borçlanır, 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı alacaklanır. Geçici piyasa dalgalanması için karşılık ayrılmaz.
Vergisel kabul şartları güncel mevzuattan kontrol edilmelidir.
Hisse senetleri hesabı ne işe yarar?
Geçici portföyü kasa ve bankadan ayrı izlemenizi sağlar. Böylece yatırım maliyeti ile satış sonucu raporlarda net görünür.
