111 Özel Kesim Tahvil, Senet Ve Bonoları, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında menkul kıymetler grubunda yer alır. Özel sektörün çıkartmış bulunduğu tahvil, senet ve bonolar bu hesapta izlenir. Bu yazıda hesabın tanımı, alış bedeli, faiz ve satış örnekleri ele alınır.
111 Özel Kesim Tahvil, Senet Ve Bonoları Nedir?
Tek düzen hesap planı açıklamalarına göre 111 Özel Kesim Tahvil, Senet Ve Bonoları hesabı, özel sektörün çıkartmış bulunduğu tahvil, senet ve bonoların izlenmesi için kullanılır.
Hesap, 11 Menkul Kıymetler grubundadır. Hisse senetleri 110 Hisse Senetleri hesabında, kamu araçları 112 Kamu Kesimi Tahvil Senet Ve Bonoları hesabında izlenir. Bu hesap özel kesim borçlanma araçlarına aittir.
İşleyiş
Menkul kıymetler hesaplarının ortak işleyişi şöyledir:
Dönemsel faiz genelde 642 hesabına yazılır. Erken satış farkı 645 veya 655 hesabına gider. 111 maliyeti taşır.
Teknomax örnek hesap planında 111 kebir düzeyinde muavin olarak kullanılır. İşletme tahvil, bono veya ihraççı bazında kendi alt kırılımlarını açabilir.
Mevzuat Ve Getiri
Menkul kıymetler alış bedeli ile izlenir. Faiz gelirleri ana faaliyet finans olmayan işletmelerde 642 Faiz Gelirleri hesabına yazılır. Stopaj kesintileri peşin ödenen vergi hesaplarında mahsup konusu olabilir.
İskontolu bonolarda alış bedeli ile nominal arasındaki fark, vade veya satışta faiz veya satış sonucu olarak ayrıştırılır. Güncel vergi oranları ilgili mevzuattan kontrol edilmelidir.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Özel Sektör Tahvili Alımı
01.03.2025 tarihinde 50.000 TL bedelle özel sektör tahvili bankadan alınmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
01.03.2025 – Özel Sektör Tahvili Alımı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 111 | Özel Kesim Tahvil, Senet Ve Bonoları | 50.000,00 | |
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 50.000,00 | |
| TOPLAM | 50.000,00 | 50.000,00 |
Açıklama: Kayda yazılan tutar nominal değil, ödenen gerçek alış bedelidir. Nominal farklıysa yine ödenen tutar esas alınır.
Örnek 2: Tahvil Faizi Tahsilatı
30.03.2025 tarihinde 2.500 TL faiz bankaya yansımıştır. Kayıt nasıl yapılır?
30.03.2025 – Tahvil Faiz Geliri
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 2.500,00 | |
| 642 0 | Faiz Gelirleri | 2.500,00 | |
| TOPLAM | 2.500,00 | 2.500,00 |
Açıklama: Bu kayıtta 111’e dokunulmaz. Çünkü maliyet değişmemiştir. Gelen tutar faiz geliridir. Stopaj varsa ilgili vergi hesabı ayrıca değerlendirilir.
Örnek 3: Tahvilin Vadesinden Önce Satışı
15.04.2025 tarihinde 50.000 TL maliyetli tahvil 51.500 TL’ye satılmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
15.04.2025 – Tahvil Satışı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 51.500,00 | |
| 111 | Özel Kesim Tahvil, Senet Ve Bonoları | 50.000,00 | |
| 645 0 | Menkul Kıymet Satış Karları | 1.500,00 | |
| TOPLAM | 51.500,00 | 51.500,00 |
Açıklama: Maliyet 111’den çıkar. 1.500 TL fark satış kârıdır. Bu farkı faiz gelirine yazmak yanlış sınıflandırma olur. Zararda 655 kullanılır.
Örnek 4: İskontolu Bononun İtfası
20.05.2025 tarihinde 47.000 TL’ye alınan, nominali 50.000 TL olan bono vadesinde tahsil edilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
20.05.2025 – İskontolu Bono İtfası
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 50.000,00 | |
| 111 | Özel Kesim Tahvil, Senet Ve Bonoları | 47.000,00 | |
| 642 0 | Faiz Gelirleri | 3.000,00 | |
| TOPLAM | 50.000,00 | 50.000,00 |
Açıklama: Burada fark satış kârı değil, iskonto faizidir. Çünkü araç vadesine kadar tutulmuştur. Dönemlere yayma işletmenin tercihine göre yapılabilir.
Önemli Noktalar
Kontrol Ve Denetim
Sonuç
111 Özel Kesim Tahvil, Senet Ve Bonoları hesabı, menkul kıymetler grubunun özel kesim borçlanma araçlarını izler. Maliyet, faiz ve satış sonucu ayrılırsa portföy raporu temiz kalır.
Yevmiye örnekleri, Teknomax örnek hesap planı ile uyumlu tutulmuştur. Özel durumlarda güncel mevzuat ve işletmenin hesap planı esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
111 Özel Kesim Tahvil, Senet Ve Bonoları nedir?
Tek düzen hesap planına göre 111 Özel Kesim Tahvil, Senet Ve Bonoları, özel sektörün ihraç ettiği tahvil, senet ve bonoların izlendiği hesaptır. Dönen Varlıklar altında menkul kıymetler grubunda yer alır.
Alışta borç, satış veya itfada alacak çalışır.
Özel kesim ile kamu kesimi hesabı farkı nedir?
Özel sektör araçları 111, kamu araçları 112 Kamu Kesimi Tahvil Senet Ve Bonoları altındadır. Sınıflandırma ihraççı niteliğine göre yapılır.
Risk ve vergi uygulaması araç türüne göre değişebilir.
Tahvil faizi hangi hesaba yazılır?
Ana faaliyet finans olmayan işletmelerde faiz 642 Faiz Gelirleri hesabına alınır. Stopaj varsa peşin vergi hesabı değerlendirilir.
Kupon tarihi ile tahsilat tarihi ekstreyle eşleştirilmelidir.
İskontolu bono nasıl kaydedilir?
Alışta ödenen tutar 111’e yazılır. Vade sonunda nominal ile maliyet farkı faiz geliri olur.
Dönemsel tahakkuk tercih edilirse işletmenin tercihi tutarlı uygulanmalıdır.
Erken satışta fark nerede izlenir?
Satış bedeli maliyetin üzerindeyse fark 645 hesabına, altındaysa 655 hesabına yazılır. Bu farkı faiz gelirine yazmak sınıflandırmayı bozar.
