112 Kamu Kesimi Tahvil Senet Ve Bonoları, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında menkul kıymetler grubunda yer alır. Kamu tarafından çıkartılmış bulunan tahvil, senet ve bonolar bu hesapta izlenir. Bu yazıda hesabın tanımı, alış, itfa ve satış örnekleri ele alınır.
112 Kamu Kesimi Tahvil Senet Ve Bonoları Nedir?
Tek düzen hesap planı açıklamalarına göre 112 Kamu Kesimi Tahvil Senet Ve Bonoları hesabı, kamu tarafından çıkartılmış bulunan tahvil, senet ve bonoların izlenmesi için kullanılır.
Hesap, 11 Menkul Kıymetler grubundadır. Özel sektör araçları 111 Özel Kesim Tahvil, Senet Ve Bonoları hesabındadır. Bu hesap devlet tahvili, hazine bonosu ve benzeri kamu borçlanma araçlarına aittir.
İşleyiş
Menkul kıymetler hesaplarının ortak işleyişi şöyledir:
Kupon faizi 642 hesabına yazılır. İskontolu itfada nominal-maliyet farkı faiz geliridir. Erken satış farkı 645 veya 655 hesabına gider.
Hesap Kırılımı
Teknomax örnek hesap planında TL kamu araçları için şu muavin kullanılır:
İşletme araç türü veya vade bazında kendi muavinlerini açabilir.
Mevzuat Ve Değerleme
Menkul kıymetler alış bedeli ile izlenir. Borsa rayici varsa değerleme buna göre yapılabilir. Faiz gelirleri 642 hesabında, satış kârı 645 hesabında izlenir.
Vergi istisnası veya stopaj oranları araç türüne ve güncel mevzuata göre değişebilir. Uzun vadeli tutma amacı varsa ilgili duran varlık hesabı tercih edilir.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Devlet Tahvili Alımı
10.03.2025 tarihinde 100.000 TL bedelle devlet tahvili alınmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
10.03.2025 – Devlet Tahvili Alımı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 112 TL | TL Kamu Kesimi Tahvil Senet ve Bonoları | 100.000,00 | |
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 100.000,00 | |
| TOPLAM | 100.000,00 | 100.000,00 |
Açıklama: Ödenen alış bedeli 112’ye yazılır. Dekont kayda bağlanır. Nominal farklıysa yine ödenen tutar esas alınır.
Örnek 2: Hazine Bonosu İtfası
15.04.2025 tarihinde 95.000 TL’ye alınan, nominali 100.000 TL olan hazine bonosu vadesinde tahsil edilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
15.04.2025 – Hazine Bonosu İtfası
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 100.000,00 | |
| 112 TL | TL Kamu Kesimi Tahvil Senet ve Bonoları | 95.000,00 | |
| 642 0 | Faiz Gelirleri | 5.000,00 | |
| TOPLAM | 100.000,00 | 100.000,00 |
Açıklama: Bankaya 100.000 TL girer. Maliyet 95.000 TL’dir. 5.000 TL fark satış kârı değil, iskonto faizidir. Çünkü araç vadesine kadar tutulmuştur.
Örnek 3: Devlet Tahvili Satışı
20.04.2025 tarihinde 50.000 TL maliyetli tahvil 52.000 TL’ye satılmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
20.04.2025 – Devlet Tahvili Satışı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 52.000,00 | |
| 112 TL | TL Kamu Kesimi Tahvil Senet ve Bonoları | 50.000,00 | |
| 645 0 | Menkul Kıymet Satış Karları | 2.000,00 | |
| TOPLAM | 52.000,00 | 52.000,00 |
Açıklama: Araç vadesinden önce elden çıkarılmıştır. Bu yüzden 2.000 TL fark faiz değil, satış kârıdır. Zararda 655 kullanılır.
Örnek 4: Kupon Faizi Tahsilatı
28.04.2025 tarihinde 3.000 TL kupon faizi bankaya geçmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
28.04.2025 – Kupon Faiz Tahsilatı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 3.000,00 | |
| 642 0 | Faiz Gelirleri | 3.000,00 | |
| TOPLAM | 3.000,00 | 3.000,00 |
Açıklama: 112’ye dokunulmaz. Maliyet aynı kalır. Gelen tutar faiz geliridir. Stopaj varsa ayrıca değerlendirilir.
Önemli Noktalar
Kontrol Ve Denetim
Sonuç
112 Kamu Kesimi Tahvil Senet Ve Bonoları hesabı, menkul kıymetler grubunun kamu borçlanma araçlarını izler. Vadesinde fark faiz, erken satışta fark kâr veya zarar olarak sınıflandırılır.
Yevmiye örnekleri, Teknomax örnek hesap planındaki muavin kırılımlarıyla düzenlenmiştir. Özel durumlarda güncel mevzuat ve işletmenin hesap planı esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
112 Kamu Kesimi Tahvil Senet Ve Bonoları nedir?
Tek düzen hesap planına göre 112 Kamu Kesimi Tahvil Senet Ve Bonoları, kamu kesiminin ihraç ettiği tahvil, senet ve bonoların izlendiği hesaptır. Dönen Varlıklar altında menkul kıymetler grubunda yer alır.
Alışta borç, satış veya itfada alacak çalışır.
Hazine bonosu ile devlet tahvili farkı nedir?
Hazine bonosu genelde bir yıldan kısa, devlet tahvili daha uzun vadeli kamu borçlanma aracıdır. Kısa vadeli yatırım amacı varsa ikisi de 112 altında izlenebilir.
Uzun vadeli tutma amacı duran varlık sınıflandırmasını gerektirir.
İtfa kaydında faiz nasıl doğar?
İskontolu araçta bankaya geçen nominal ile 112 maliyeti arasındaki fark faiz geliridir. Kuponlu araçta dönemsel faiz ayrıca tahsil edilir.
Stopaj varsa peşin vergi hesabı değerlendirilir.
Satış kârı hangi hesaba yazılır?
Satış bedeli maliyetin üzerindeyse fark 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına alınır. Zararda 655 kullanılır.
Bu farkı faiz gelirine yazmak sınıflandırmayı bozar.
111 ile 112 nasıl ayırt edilir?
İhraççı özel sektör ise 111 Özel Kesim Tahvil, Senet Ve Bonoları, kamu ise 112 kullanılır. İşleyiş aynıdır. Ayrım ihraççı niteliğindedir.
