118 Diğer Menkul Kıymetler, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında menkul kıymetler grubunda yer alır. Hisse senedi ile kamu ve özel kesim tahvil, bono ve senetleri dışındaki kısa vadeli menkul kıymetler bu hesapta izlenir. Yatırım fonu katılma belgeleri uygulamada sık görülen örnektir. Bu yazıda hesabın tanımı, ortak menkul kıymet işleyişi ve yevmiye örnekleri ele alınır.
118 Diğer Menkul Kıymetler Nedir?
Tek düzen hesap planı açıklamalarına göre 118 Diğer Menkul Kıymetler, hisse senetleri ile kamu ve özel sektör tahvil, bono ve senetleri dışında kalan menkul kıymetlerin takip edildiği hesaptır.
Hesap, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında 11 Menkul Kıymetler grubunda yer alır. 110 Hisse Senetleri, 111 Özel Kesim Tahvil Senet Ve Bonoları ve 112 Kamu Kesimi Tahvil Senet Ve Bonoları kapsamına giren araçlar bu hesaba yazılmaz. 118, bu üç hesabın dışında kalan kısa vadeli menkul kıymetleri tamamlar.
İşleyiş
Menkul kıymetler grubunun ortak işleyişi şöyledir:
Kalıcı değer düşüklüğünde düzenleyici 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı kullanılır. Uzun vadeli tutma amacı varsa ilgili duran varlık hesabı tercih edilir.
Hesap Kırılımı
Teknomax örnek hesap planında 118 kebir düzeyinde muavin olarak yer alır. Araç türüne göre işletme kendi alt kırılımını açabilir. Amaç, fon ve benzeri araçların maliyet bazında izlenebilmesidir.
Mevzuat Ve Değerleme
Değerleme: Vergi Usul Kanunu çerçevesinde menkul kıymetler alış bedeli ile değerlenir. Borsa veya işlem fiyatı varsa bu değer esas alınabilir. Güncel uygulama ilgili mevzuattan kontrol edilir.
Satış sonucu: Satış kârı 645 Menkul Kıymet Satış Karları, satış zararı 655 Menkul Kıymet Satış Zararları hesabında izlenir.
Stopaj ve beyan: Araç türüne göre değişir. Oran ve istisna güncel mevzuattan doğrulanır.
Belgelendirme: Alım, satış ve değerleme dekontları dosyada tutulur.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Yatırım Fonu Alımı
15.03.2025 tarihinde 50.000 TL tutarında yatırım fonu katılma belgesi alınmıştır. Bedel vadesiz hesaptan ödenmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
15.03.2025 – Yatırım Fonu Alımı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 118 | Diğer Menkul Kıymetler | 50.000,00 | |
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 50.000,00 | |
| TOPLAM | 50.000,00 | 50.000,00 |
Açıklama: Fon belgesi maliyet bedeliyle 118’e alınır. Karşılık 102 Bankalar hesabından çıkar. Aktif içinde yer değişimi yapılır.
Örnek 2: Yatırım Fonunun Kârlı Satışı
20.04.2025 tarihinde 50.000 TL maliyetli fon 54.000 TL’ye satılmış, bedel bankaya geçmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
20.04.2025 – Yatırım Fonu Satışı (Kâr)
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 54.000,00 | |
| 118 | Diğer Menkul Kıymetler | 50.000,00 | |
| 645 0 | Menkul Kıymet Satış Karları | 4.000,00 | |
| TOPLAM | 54.000,00 | 54.000,00 |
Açıklama: Portföyden maliyet çıkar, bankaya satış bedeli girer. 4.000 TL fark 645 hesabına alacak yazılır. 118 yalnızca maliyeti taşır.
Örnek 3: Yatırım Fonunun Zararlı Satışı
25.04.2025 tarihinde 20.000 TL maliyetli fon 18.500 TL’ye satılmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
25.04.2025 – Yatırım Fonu Satışı (Zarar)
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 18.500,00 | |
| 655 0 | Menkul Kıymet Satış Zararları (-) | 1.500,00 | |
| 118 | Diğer Menkul Kıymetler | 20.000,00 | |
| TOPLAM | 20.000,00 | 20.000,00 |
Açıklama: Zarar farkı 655 hesabına borç yazılır. Portföyden çıkış yine 118 alacağıdır.
Örnek 4: Dönem Sonu Değer Düşüklüğü
31.12.2025 tarihinde 118 portföyünde 3.000 TL kalıcı değer düşüklüğü tespit edilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
31.12.2025 – Değer Düşüklüğü Karşılığı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 654 0 | Karşılık Giderleri (-) | 3.000,00 | |
| 119 | Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) | 3.000,00 | |
| TOPLAM | 3.000,00 | 3.000,00 |
Açıklama: 118 bakiyesi doğrudan düşülmez. Düzenleyici 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı kullanılır. Geçici piyasa dalgalanması için karşılık ayrılmaz.
Önemli Noktalar
Kontrol Ve Denetim
Sonuç
118 Diğer Menkul Kıymetler hesabı, Dönen Varlıklar altında menkul kıymetler grubunun tamamlayıcı unsurunu izler. Sınıflandırma ve maliyet disiplini korunursa dönem sonu değerleme sağlıklı yürütülür.
Yevmiye örnekleri, Teknomax örnek hesap planındaki muavin kırılımlarıyla düzenlenmiştir. Özel durumlarda güncel mevzuat ve işletmenin hesap planı esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
118 Diğer Menkul Kıymetler nedir?
Tek düzen hesap planına göre 118 Diğer Menkul Kıymetler, hisse senedi ile kamu ve özel kesim tahvil, bono ve senetleri dışında kalan menkul kıymetlerin izlendiği hesaptır. Dönen Varlıklar altında menkul kıymetler grubunda yer alır.
Yatırım fonu katılma belgeleri bu grupta sık görülür.
Yatırım fonu 110 hesabına yazılır mı?
Hayır. Hisse senedi 110 Hisse Senetleri hesabındadır. Fon katılma belgesi genelde 118 Diğer Menkul Kıymetler altındadır.
Sınıflandırma araç niteliğine göre yapılır.
Satış kârı hangi hesaba yazılır?
Satış bedeli maliyetin üzerindeyse fark 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına alınır. Zararda 655 Menkul Kıymet Satış Zararları kullanılır.
Maliyet 118’den çıkarılır. Komisyon varsa ayrıca ilgili gider hesabına yazılabilir.
Değer düşüklüğü nasıl kaydedilir?
Kalıcı düşüşte 654 borçlanır, 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı alacaklanır. Geçici dalgalanma için karşılık ayrılmaz.
118 bakiyesi doğrudan düşülmez. Düzenleyici hesap kullanılır.
