108 Diğer Hazır Değerler, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında hazır değerler grubunda yer alır. Pullar, vadesi gelmiş kuponlar ve tahsil edilecek banka ile posta havaleleri gibi değerler bu hesapta izlenir. Bu yazıda hesabın tanımı, işleyişi ve yevmiye örnekleri ele alınır.
108 Diğer Hazır Değerler Nedir?
Tek düzen hesap planı açıklamalarına göre 108 Diğer Hazır Değerler hesabı, nitelikleri itibarıyla hazır değer sayılan pullar, vadesi gelmiş kuponlar, tahsil edilecek banka ve posta havaleleri gibi değerleri kapsar.
Hesap, 100 Kasa Hesabı, 101 Alınan Çekler ve 102 Bankalar dışında kalan kısa vadeli likit unsurları izler. Henüz kullanılmamış posta pulu önce bu hesaba alınır. Kullanılınca ilgili gider hesabına aktarılır.
POS veya kredi kartı sliplerinde de benzer mantık vardır. Para fiilen bankaya geçene kadar tutar “yolda”dır. Bazı işletmeler bunu 108 altında, bazıları 127 Diğer Ticari Alacaklar veya 102 Bankalar POS muavininde izler. Önemli olan tutarlı tercih ve bankaya geçişin kapatılmasıdır.
İşleyiş
Tek düzen hesap planındaki işleyiş şöyledir:
Hesap Kırılımı
Teknomax örnek hesap planında TL diğer hazır değerler için şu muavin kullanılır:
İşletme pul, kupon ve yoldaki para için kendi muavinlerini açabilir. Amaç, fiili varlık ile defter bakiyesinin ayrı izlenebilmesidir.
Mevzuat Ve Belgelendirme
Hazır değerler belge ile desteklenir. Pul, kupon ve POS dekontları dönem sonu envanterinde sayılmalıdır. Defter bakiyesi ile fiili varlık aynı değilse kayıt veya sayım hatası araştırılır.
Yabancı para cinsinden tutarlar dönem sonunda ilgili mevzuata göre değerlenir. Kredi kartı satışlarında GİB’deki kredi kartı tutarları ile KDV beyannamesi satırı birbirini tutmalıdır.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Posta Pulu Alımı
15.03.2025 tarihinde kasadan 500 TL posta pulu alınmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
15.03.2025 – Posta Pulu Alımı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 108 TL | TL Diğer Hazır Değerler | 500,00 | |
| 100 TL 00 | Merkez Kasa | 500,00 | |
| TOPLAM | 500,00 | 500,00 |
Açıklama: Pul henüz kullanılmadığı için gider yazılmaz. Nakit azalır, hazır değer artar.
Örnek 2: Posta Pulunun Kullanılması
18.03.2025 tarihinde 200 TL’lik pul posta giderinde kullanılmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
18.03.2025 – Posta Pulu Kullanımı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 770 4 4 0120 | Kırtasiye / Matbaa Giderleri %20 | 200,00 | |
| 108 TL | TL Diğer Hazır Değerler | 200,00 | |
| TOPLAM | 200,00 | 200,00 |
Açıklama: Kullanılan kısım artık hazır değer değildir. Gider hesabına geçer. Kullanılmayan 300 TL hâlâ 108’de kalır.
Örnek 3: Kredi Kartı İle Satış
20.03.2025 tarihinde %20 KDV’li 10.000 TL bedelle satış yapılmış, toplam 12.000 TL POS ile tahsil edilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
20.03.2025 – Kredi Kartlı Satış
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 108 TL | TL Diğer Hazır Değerler | 12.000,00 | |
| 600 1 1 20 | %20 Normal Satışlar | 10.000,00 | |
| 391 1 1 20 | Hesaplanan KDV (%20 Normal Satışlar) | 2.000,00 | |
| TOPLAM | 12.000,00 | 12.000,00 |
Açıklama: Satış ve KDV kayda alınır. Para henüz bankada değildir. Tutar 108’de bekler. İşletme politikası 127 TL 02 veya 102 TL 1 kullanıyorsa aynı mantık o hesaba uygulanır.
Örnek 4: POS Tutarının Bankaya Geçmesi
22.03.2025 tarihinde 12.000 TL POS alacağı vadesiz hesaba geçmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
22.03.2025 – POS Tahsilatı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 12.000,00 | |
| 108 TL | TL Diğer Hazır Değerler | 12.000,00 | |
| TOPLAM | 12.000,00 | 12.000,00 |
Açıklama: Hazır değer kapanır, banka artar. Komisyon kesildiyse fark ayrıca gider yazılır.
Önemli Noktalar
Kontrol Ve Denetim
Sonuç
108 Diğer Hazır Değerler hesabı, kasa ve banka dışındaki likit varlıkları görünür kılar. Kullanılmayan değerlerin erken giderleştirilmemesi ve POS bekleyenlerinin kapatılması dönem sonu mutabakatını kolaylaştırır.
Yevmiye örnekleri, Teknomax örnek hesap planındaki muavin kırılımlarıyla düzenlenmiştir. Özel durumlarda güncel mevzuat ve işletmenin hesap planı esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
108 Diğer Hazır Değerler nedir?
Tek düzen hesap planına göre 108 Diğer Hazır Değerler, pullar, vadesi gelmiş kuponlar ve tahsil edilecek havale gibi hazır değerlerin izlendiği hesaptır. Dönen Varlıklar altında hazır değerler grubunda yer alır.
Borç bakiyesi eldeki hazır tutarı gösterir.
Posta pulu neden önce 108’e yazılır?
Alındığında henüz kullanılmamıştır. Bu yüzden önce 108 Diğer Hazır Değerler hesabına alınır. Kullanıldığında ilgili gider hesabına aktarılır.
Fiili stok ile bakiye düzenli karşılaştırılmalıdır.
Kredi kartı slipleri hangi hesaba yazılır?
Likidite ve işletmenin tercihine göre 108, 127 TL 02 veya 102 TL 1 kullanılabilir. Önemli olan tutarlı sınıflandırma ve banka geçişinin kapatılmasıdır.
Komisyon kesintisi varsa ayrıca gider kaydı yapılır.
Hazır değerler dönem sonunda nasıl kontrol edilir?
Pul, kupon ve açık slip listesi sayılır. Defter bakiyesi ile fark varsa kayıt veya sayım hatası araştırılır.
Dövizli bakiyelerde kur değerlemesi ayrıca kontrol edilir.
Diğer hazır değerler hesabı ne işe yarar?
Kasa ve bankaya sığmayan ama kısa sürede nakit gibi davranan değerleri ayrı izlemenizi sağlar. Böylece hem nakit planı hem dönem sonu envanter daha güvenilir olur.
