101 Alınan Çekler, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında hazır değerler grubunda yer alır. Gerçek ve tüzel kişilerden alınan, henüz bankaya tahsile verilmemiş veya ciro edilmemiş çeklerin yazılı değeri bu hesapta izlenir. Bu yazıda hesabın tanımı, işleyişi, mevzuat çerçevesi ve yevmiye örnekleri ele alınır.
101 Alınan Çekler Nedir?
Tek düzen hesap planı açıklamalarına göre 101 Alınan Çekler hesabı, işletmeye verilmiş olup henüz tahsil için bankaya verilmemiş veya ciro edilmemiş çeklerin izlenmesi için kullanılır.
Hesap, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında 10 Hazır Değerler grubunda yer alır. Nakit 100 Kasa Hesabı ve bankadaki mevduat 102 Bankalar hesabında izlenirken, henüz nakde dönmemiş alınan çekler bu hesapta tutulur.
İşleyiş
Tek düzen hesap planındaki işleyiş şöyledir:
Portföyden tahsile virman, çekin kapanması değildir. Çek hâlâ 101 grubundadır. Konum değişir. Bankaya para geçince veya ciro edilince bakiyeden çıkar.
Hesap Kırılımı
Teknomax örnek hesap planında TL alınan çekler için şu muavinler kullanılır:
Amaç, çekin işletmede, bankada, teminatta veya karşılıksız durumda olup olmadığını ayrı izleyebilmektir.
Mevzuat Ve Değerleme
TTK çerçevesinde çek, ibrazında ödenen bir ödeme aracıdır. Uygulamada ileri tarihli çekler yaygındır. VUK açısından çekler itibari değerle değerlenir. Alacak senetlerinde görülen reeskont çeklerde uygulanmaz.
Yabancı para cinsinden çekler dönem sonunda ilgili mevzuata göre değerlenir. Kur farkı ilgili gelir veya gider hesaplarına yazılır.
Karşılıksız çıkan çekler 101 TL 03 altında izlenebilir. Hukuki takip başlarsa 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabına geçiş değerlendirilir. Kayıt yönü dosya durumuna ve işletmenin tercihine göre netleştirilir.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Müşteriden Çek Alınması
12.03.2025 tarihinde DEF Ticaret Ltd. Şti., müşterisi Abc Ltd. Şti.’den 25.000 TL tutarında vadeli çek almıştır. Kayıt nasıl yapılır?
12.03.2025 – Müşteriden Çek Alınması
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 101 TL 00 | Portföydeki Çekler | 25.000,00 | |
| 120 1 0 A001 | Abc Ltd. Şti. | 25.000,00 | |
| TOPLAM | 25.000,00 | 25.000,00 |
Açıklama: Alıcı cari azalır veya kapanır. Çek portföye alınır. Vade ve çek numarası kayda işlenmelidir.
Örnek 2: Çekin Bankaya Tahsile Verilmesi
20.03.2025 tarihinde portföydeki 25.000 TL’lik çek bankaya tahsile verilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
20.03.2025 – Bankaya Tahsile Verme
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 101 TL 01 | Tahsildeki Çekler | 25.000,00 | |
| 101 TL 00 | Portföydeki Çekler | 25.000,00 | |
| TOPLAM | 25.000,00 | 25.000,00 |
Açıklama: Bu kayıt tahsilat değildir. Çek hâlâ alınan çekler grubundadır. Konum portföyden tahsile taşınır.
Örnek 3: Tahsildeki Çekin Bankaya Geçmesi
28.03.2025 tarihinde tahsildeki 25.000 TL’lik çekin bedeli vadesiz hesaba geçmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
28.03.2025 – Çek Tahsilatı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 25.000,00 | |
| 101 TL 01 | Tahsildeki Çekler | 25.000,00 | |
| TOPLAM | 25.000,00 | 25.000,00 |
Açıklama: Zincir tamamlanır: cari → portföy → tahsil → banka. 101 bakiyesi kapanır. Komisyon varsa ayrıca gider yazılır.
Örnek 4: Çekin Ciro Edilmesi
15.04.2025 tarihinde portföydeki 12.000 TL’lik çek, satıcı Xyz Ltd. Şti.’ye borca karşılık ciro edilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
15.04.2025 – Çek Cirosu
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 320 1 X0001 | Xyz Ltd. Şti. | 12.000,00 | |
| 101 TL 00 | Portföydeki Çekler | 12.000,00 | |
| TOPLAM | 12.000,00 | 12.000,00 |
Açıklama: Çek bankaya gitmeden satıcı borcunu kapatır. Ciro zinciri düzgün tutulmalıdır.
Örnek 5: Karşılıksız Çek
10.05.2025 tarihinde tahsildeki 8.000 TL’lik çek karşılıksız çıkmıştır. Portföy/takip için karşılıksız hesabına alınacaktır. Kayıt nasıl yapılır?
10.05.2025 – Karşılıksız Çek
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 101 TL 03 | Karşılıksız Çekler | 8.000,00 | |
| 101 TL 01 | Tahsildeki Çekler | 8.000,00 | |
| TOPLAM | 8.000,00 | 8.000,00 |
Açıklama: Çek ödendi sanılıp silinmez. Tahsilden karşılıksıza taşınır. Sonraki adım tahsilat, protesto veya şüpheli alacak olabilir.
Önemli Noktalar
Kontrol Ve Denetim
Sonuç
101 Alınan Çekler hesabı, Dönen Varlıklar altında hazır değerler grubunun henüz nakde dönmemiş çek unsurunu izler. Portföy ile tahsil ayrımı ve belge disiplini korunursa dönem sonu mutabakatı sağlıklı yürütülür.
Yevmiye örnekleri, Teknomax örnek hesap planındaki muavin kırılımlarıyla düzenlenmiştir. Özel durumlarda güncel mevzuat ve işletmenin hesap planı esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
101 Alınan Çekler nedir?
Tek düzen hesap planına göre 101 Alınan Çekler, işletmeye verilmiş olup henüz tahsil veya ciro edilmemiş çeklerin izlendiği hesaptır. Dönen Varlıklar altında hazır değerler grubunda yer alır.
Borç bakiyesi açık çek tutarını gösterir.
Portföydeki çek ile tahsildeki çek farkı nedir?
Portföydeki çek işletmede bekler. Tahsildeki çek bankaya tahsil veya takas için verilmiştir. İkisi de alınan çekler grubundadır. Konum değişince alt hesap virmanı yapılır.
Bankaya para geçince çek 101’den çıkar, 102 Bankalar hesabı borçlanır.
Alınan çek reeskonta tabi midir?
Hayır. VUK uygulamasında çekler itibari değerle değerlenir. Reeskont alacak senetleri için gündeme gelir.
Dövizli çeklerde dönem sonu kur değerlemesi ayrıca yapılır.
Çek ciro edildiğinde hangi kayıt yapılır?
Ciroda satıcı veya ilgili borç hesabı borçlanır, portföydeki çekler alacaklanır. Böylece çek alınan çek bakiyesinden çıkar.
Ciro belgesi ve çek arkasındaki imza sırası dosyada tutulmalıdır.
Karşılıksız çek nasıl muhasebeleştirilir?
Önce tahsil veya portföy hesabından 101 TL 03 Karşılıksız Çekler hesabına alınır. Sonra tahsilat, hukuki takip veya 128 Şüpheli Ticari Alacaklar süreci dosyaya göre ilerler.
Vadesi gelmiş ancak kapanmamış hareketler ayrı listelenmelidir.


