101 Alınan Çekler, işletmenin müşterilerden aldığı ve henüz nakde dönmemiş çekleri izleyen aktif hesaptır. Portföy, tahsil, teminat ve karşılıksız aşamaları bu hesap altında takip edilir. Bu yazıda Teknomax örnek hesap planıyla yevmiye kayıtlarını, ciroyu ve banka tahsilatını adım adım ele alıyoruz.
101 Alınan Çekler Nedir?
101 Alınan Çekler (101), gerçek veya tüzel kişilerden alınan çeklerin itibari değeriyle izlendiği hesaptır. Çek alındığında borç, tahsil, ciro veya iade edildiğinde alacak çalışır.
Teknomax örnek planında sık kullanılan kırılımlar şöyledir:
Aktif hesap olduğu için borç bakiyesi, henüz kapanmamış alınan çek tutarını gösterir.
Mevzuat Ve Değerleme
TTK çerçevesinde çek, ibrazında ödenen bir ödeme aracıdır. Uygulamada ileri tarihli çekler yaygın kullanılır. VUK açısından çekler itibari değerle değerlenir. Alacak senetlerinde olduğu gibi reeskont uygulaması çeklerde yapılmaz.
Yabancı para cinsinden düzenlenen çekler dönem sonunda TCMB alış kuru ile değerlenir. Kur farkı ilgili gelir veya gider hesaplarına yazılır.
Karşılıksız çıkan çekler portföyden çıkarılıp 101 TL 03 altında izlenebilir. Hukuki takip başlarsa 128 Şüpheli Ticari Alacaklar gibi hesaplara geçiş de değerlendirilir. Ofis tercihi ve dosya durumuna göre kayıt yönü netleştirilir.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Müşteriden Çek Alınması
12.03.2025 tarihinde DEF Ticaret Ltd. Şti., müşterisi Abc Ltd. Şti.’den 25.000 TL tutarında vadeli çek almıştır. Kayıt nasıl yapılır?
12.03.2025 – Müşteriden Çek Alınması
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 101 TL 00 | Portföydeki Çekler | 25.000,00 | |
| 120 1 0 A001 | Abc Ltd. Şti. | 25.000,00 | |
| TOPLAM | 25.000,00 | 25.000,00 |
Açıklama: Çek portföye alınır. Alıcı cari hesabı kapanır veya azalır. Vade ve çek numarası kayda işlenmelidir.
Örnek 2: Çekin Bankaya Tahsile Verilmesi
20.03.2025 tarihinde portföydeki 25.000 TL’lik çek bankaya tahsile verilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
20.03.2025 – Bankaya Tahsile Verme
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 101 TL 01 | Tahsildeki Çekler | 25.000,00 | |
| 101 TL 00 | Portföydeki Çekler | 25.000,00 | |
| TOPLAM | 25.000,00 | 25.000,00 |
Açıklama: Çek hâlâ alınan çekler grubundadır. Konumu portföyden tahsile taşınır.
Örnek 3: Tahsildeki Çekin Bankaya Geçmesi
28.03.2025 tarihinde tahsildeki 25.000 TL’lik çekin bedeli vadesiz hesaba geçmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
28.03.2025 – Çek Tahsilatı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 25.000,00 | |
| 101 TL 01 | Tahsildeki Çekler | 25.000,00 | |
| TOPLAM | 25.000,00 | 25.000,00 |
Açıklama: Çek alınan çek bakiyesinden çıkar. Karşılığı bankada nakit haline gelir. Komisyon varsa ayrıca gider yazılır.
Örnek 4: Çekin Ciro Edilmesi
15.04.2025 tarihinde portföydeki 12.000 TL’lik çek, satıcı Xyz Ltd. Şti.’ye borca karşılık ciro edilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
15.04.2025 – Çek Cirosu
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 320 1 X0001 | Xyz Ltd. Şti. | 12.000,00 | |
| 101 TL 00 | Portföydeki Çekler | 12.000,00 | |
| TOPLAM | 12.000,00 | 12.000,00 |
Açıklama: Portföyden çıkan çek satıcı carisini kapatır. Ciro zincirinin düzgün tutulması hukuki güvenlik sağlar.
Örnek 5: Karşılıksız Çek
10.05.2025 tarihinde tahsildeki 8.000 TL’lik çek karşılıksız çıkmıştır. Portföy/takip için karşılıksız hesabına alınacaktır. Kayıt nasıl yapılır?
10.05.2025 – Karşılıksız Çek
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 101 TL 03 | Karşılıksız Çekler | 8.000,00 | |
| 101 TL 01 | Tahsildeki Çekler | 8.000,00 | |
| TOPLAM | 8.000,00 | 8.000,00 |
Açıklama: Çek tahsil hesabından karşılıksız hesabına taşınır. Sonraki adım tahsilat, protesto veya şüpheli alacak kaydı olabilir.
Önemli Noktalar
Ofiste Pratik Kontrol
Dönem içinde veya dönem sonunda şu kontroller yararlıdır:
Bu sıra, yalnızca mizan bakiyesine bakıp geçmeyi engeller. 101 Alınan Çekler için asıl risk, alt kırılım ve vade bilgisinin eksik kalmasıdır.
Sonuç
Alınan çekler hesabı, likiditeye yakın ama henüz nakde dönmemiş varlıkları taşır. Portföy ve tahsil ayrımı net tutulursa nakit planı ve denetim kolaylaşır.
Teknomax’ta çek girişi sırasında vade ve numara bilgileri kayıtla birlikte tutulur. Çek Senet Kontrol Raporu, girişi olup çıkışı yapılmamış veya çıkışı olup girişi olmayan hareketleri listeler. Böylece defter bakiyesi ile fiili portföy daha tutarlı izlenir.
Bu yazıdaki örnekler temel senaryoları kapsar. Özel durumlarda güncel mevzuatı kontrol etmek gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
101 Alınan Çekler nedir?
101 Alınan Çekler, müşterilerden alınan ve henüz tahsil edilmemiş veya ciro edilmemiş çeklerin izlendiği aktif hesaptır. Borç bakiyesi açık çek tutarını gösterir.
Teknomax örnek planında portföy, tahsil, teminat ve karşılıksız alt hesaplarıyla aşama aşama takip edilir.
Portföydeki çek ile tahsildeki çek farkı nedir?
Portföydeki çek işletmede bekler. Tahsildeki çek bankaya tahsil veya takas için verilmiştir. İkisi de alınan çekler grubundadır. Konum değişince alt hesap virmanı yapılır.
Bankaya para geçince çek 101’den çıkar, banka hesabı borçlanır.
Alınan çek reeskonta tabi midir?
Hayır. VUK uygulamasında çekler itibari değerle değerlenir. Reeskont alacak senetleri için gündeme gelir. Alınan çek bakiyesi çek üzerindeki tutarla izlenir.
Dövizli çeklerde dönem sonu kur değerlemesi ayrıca yapılır.
Çek ciro edildiğinde hangi kayıt yapılır?
Ciroda satıcı veya ilgili borç hesabı borçlanır, portföydeki çekler alacaklanır. Böylece çek alınan çek bakiyesinden çıkar.
Ciro belgesi ve çek arkasındaki imza sırası dosyada tutulmalıdır.
Karşılıksız çek nasıl muhasebeleştirilir?
Önce tahsil veya portföy hesabından 101 TL 03 Karşılıksız Çekler hesabına alınır. Sonra tahsilat, hukuki takip veya şüpheli alacak süreci dosyaya göre ilerler.
Teknomax Çek Senet Kontrol Raporu, vadesi gelmiş ancak kapanmamış hareketleri de göstererek bu risklerin görünür kalmasına yardım eder.
Mali müşavir programı çek takibini nasıl kolaylaştırır?
Çek kayıtlarında vade ve numara alanları ile kontrol raporları birlikte çalışmalıdır. Mali müşavir programı bu veriyi yevmiye ile bağlayınca portföy envanteri ve hata taraması hızlanır.
Teknomax’ta bu hareketler Çek Senet Kontrol Raporu ve otomatik virman seçenekleriyle dönem sonuna taşınabilir.
