159 Verilen Sipariş Avansları, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında stoklar grubunda yer alır. Siparişe bağlanan stoklar için yapılan avans ödemeleri bu hesapta izlenir. Bu yazıda tanım, işleyiş ve yevmiye örnekleri ele alınır.
159 Verilen Sipariş Avansları Nedir?
Tek düzen hesap planı açıklamalarına göre 159 Verilen Sipariş Avansları, yurt içinden ya da yurt dışından satın alınmak üzere siparişe bağlanan stoklarla ilgili olarak yapılan avans ödemelerinin izlendiği hesaptır.
Hesap 15 Stoklar grubunun avans niteliğindeki unsurudur. Mal tesliminde ilgili stok hesabına (150, 153 vb.) mahsup edilir. Taşeron avansları 179 Taşeronlara Verilen Avanslar hesabındadır.
İşleyiş
Hesap Kırılımı
Teknomax örnek hesap planında:
Mevzuat Ve Belgelendirme
Avans ödemeleri sözleşme, sipariş formu ve ödeme belgesi ile dayandırılır. İthalatta ilgili gümrük ve kambiyo belgeleri saklanır. Teslim gelmeden gider yazılmaz. Güncel döviz ve ithalat kuralları ilgili mevzuattan kontrol edilir.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Yurt İçi Sipariş Avansı
05.03.2025 tarihinde XYZ Tedarik Ltd. Şti.’ne sipariş için bankadan 25.000 TL avans ödenmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
05.03.2025 – Sipariş Avansı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 159 1 | YURT İÇİ VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI | 25.000,00 | |
| 102 TL 0 | VADESİZ MEVDUAT HESAPLARI | 25.000,00 | |
| TOPLAM | 25.000,00 | 25.000,00 |
Açıklama: Ödeme 102 Bankalar hesabından çıkar. Henüz stok oluşmaz.
Örnek 2: Mal Tesliminde Avans Mahsubu
20.03.2025 tarihinde %20 KDV’li 40.000 TL ticari mal teslim alınmış, 25.000 TL avans mahsup edilip kalanı vadeli bırakılmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
20.03.2025 – Avans Mahsuplu Mal Alışı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 153 00 108 20 | %20 Ticari Mal Alışları | 40.000,00 | |
| 191 1 1 20 | %20 Yurtiçi Alımlara İlişkin KDV | 8.000,00 | |
| 159 1 | YURT İÇİ VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI | 25.000,00 | |
| 320 1 X0001 | Xyz Ltd. Şti. | 23.000,00 | |
| TOPLAM | 48.000,00 | 48.000,00 |
Açıklama: Stok ve KDV borçlanır. Avans kapanır, kalan borç 320 hesabındadır.
Örnek 3: İthalat Sipariş Avansı
08.04.2025 tarihinde ithalat siparişi için 10.000 TL karşılığı döviz avansı bankadan ödenmiştir. TL tutarı 10.000 TL’dir. Kayıt nasıl yapılır?
08.04.2025 – İthalat Sipariş Avansı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 159 2 | YURT DIŞI İTHALAT İÇİN VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI | 10.000,00 | |
| 102 TL 0 | VADESİZ MEVDUAT HESAPLARI | 10.000,00 | |
| TOPLAM | 10.000,00 | 10.000,00 |
Açıklama: Yurt dışı avans 159 2’de izlenir. Kur farkı ilgili dönemde ayrıca değerlendirilir.
Örnek 4: Avans İadesi
15.04.2025 tarihinde iptal edilen siparişin 10.000 TL avansı bankaya iade edilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
15.04.2025 – Sipariş Avansı İadesi
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | VADESİZ MEVDUAT HESAPLARI | 10.000,00 | |
| 159 2 | YURT DIŞI İTHALAT İÇİN VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI | 10.000,00 | |
| TOPLAM | 10.000,00 | 10.000,00 |
Açıklama: Avans kapanır, banka artar. İade belgesi dosyalanır.
Önemli Noktalar
Kontrol Ve Denetim
Sonuç
159 Verilen Sipariş Avansları, stok siparişlerine bağlanan ödemeleri izler. Mahsup disiplini stok ve borç bakiyelerini doğru tutar.
Yevmiye örnekleri Teknomax örnek hesap planıyla düzenlenmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
159 Verilen Sipariş Avansları nedir?
Siparişe bağlanan stoklar için ödenen avansların izlendiği hesaptır. Stoklar grubunda yer alır.
Avans ne zaman kapanır?
Mal tesliminde ilgili stok hesabına mahsup edilerek veya iade ile kapanır.
159 ile 179 farkı nedir?
159 stok sipariş avansını, 179 taşeronlara verilen avansları izler.
Avans gider midir?
Hayır. Avans aktifte bekler. Gider veya stok, belge ve teslimle oluşur.


