133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında 13 Diğer Alacaklar grubunda yer alır. İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemlerle (ödünç verme ve benzeri nedenlerle) bağlı ortaklıklardan olan alacakları bu hesapta izlenir. Ticari satış alacakları 120 Alıcılar hesabındadır. Bu yazıda hesabın tanımı, işleyişi, ilgili mevzuat çerçevesi ve yevmiye örnekleri ele alınır.
133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar Nedir?
Tek düzen hesap planı açıklamalarına göre 133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar, işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla bağlı ortaklıklardan olan alacaklarını içerir.
Hesap, Dönen Varlıklar altında 13 Diğer Alacaklar grubundadır. Bağlı ortaklıkta kontrol gücü vardır. Daha sınırlı paylı iştirak finansmanı 132 İştiraklerden Alacaklar hesabında izlenir. Mal veya hizmet satışından doğan alacak 120 Alıcılar altında kalır.
İşleyiş
Tek düzen hesap planındaki işleyiş şöyledir:
Borç bakiyesi, bağlı ortaklıktan henüz tahsil edilmemiş tutarı gösterir. Bir yılı aşan kısım 233 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar hesabına taşınır.
Hesap Kırılımı
Teknomax örnek hesap planında hesap kebir ve muavin düzeyinde şu kodla izlenir:
Grup şirketi bazında ayrıntı gerekiyorsa işletme kendi muavin yapısını oluşturabilir.
Mevzuat Ve Değerleme
Kayıtlı değer: Alacaklar VUK çerçevesinde kayıtlı değeriyle izlenir. Grup içi sözleşme, yönetim kararı ve ödeme belgeleri saklanır.
İlişkili kişi: Bağlı ortaklık ilişkisi konsolidasyon ve transfer fiyatlandırması kurallarını birlikte gündeme getirir. Emsal faiz ve ekonomik gerekçe dosyada tutulur.
Pay ile cari ayrımı: Bağlı ortaklık sermaye payı ile grup içi finansman carisi aynı hesapta birleştirilmez.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Bağlı Ortaklığa Bankadan Ödünç
05.05.2025 tarihinde bağlı ortaklığa vadesiz hesaptan 80.000 TL ödünç aktarılmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
05.05.2025 – Bağlı Ortaklığa Nakit Ödünç
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 133 | Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar | 80.000,00 | |
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 80.000,00 | |
| TOPLAM | 80.000,00 | 80.000,00 |
Açıklama: Grup içi finansman 133’e borç, 102 Bankalar hesabına alacak yazılır. Bu hareket ticari satış alacağı değildir. 120 Alıcılar kullanılmaz.
Örnek 2: Bağlı Ortaklıktan Tahsilat
18.10.2025 tarihinde bağlı ortaklık 50.000 TL’yi bankaya yatırmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
18.10.2025 – Bağlı Ortaklık Tahsilatı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 50.000,00 | |
| 133 | Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar | 50.000,00 | |
| TOPLAM | 50.000,00 | 50.000,00 |
Açıklama: Tahsilat 133 bakiyesini düşürür. Kalan 30.000 TL açık alacak olarak durur. Mutabakat tutanağı dönem sonunda güncellenir.
Örnek 3: Dönem Sonu Faiz Tahakkuku
31.12.2025 tarihinde bağlı ortaklık alacağına 4.800 TL faiz tahakkuk ettirilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
31.12.2025 – Bağlı Ortaklık Faiz Tahakkuku
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 133 | Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar | 4.800,00 | |
| 642 0 | Faiz Gelirleri | 4.800,00 | |
| TOPLAM | 4.800,00 | 4.800,00 |
Açıklama: Faiz tutarı alacağı artırır. Karşılığı 642 0 Faiz Gelirleri hesabına yazılır. Emsal oran gerekçesi transfer fiyatlandırması dosyasında saklanır.
Örnek 4: Faizin Bankadan Tahsili
20.01.2026 tarihinde tahakkuk eden 4.800 TL faiz bankaya geçmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
20.01.2026 – Faiz Tahsilatı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 4.800,00 | |
| 133 | Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar | 4.800,00 | |
| TOPLAM | 4.800,00 | 4.800,00 |
Açıklama: Tahakkuk ile tahsilat ayrı izlenir. Anapara bakiyesi açık kalmışsa faiz satırı ayrıca kapatılmış olur.
Önemli Noktalar
Kontrol Ve Denetim
Sonuç
133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar, Dönen Varlıklar altında diğer alacaklar grubunun bağlı ortaklık finansmanı unsurunu izler. Kontrol gücü, belge ve faiz disiplini korunursa grup cari riski daha net okunur.
Yevmiye örnekleri, Teknomax örnek hesap planındaki kodlarla düzenlenmiştir. Özel durumlarda güncel mevzuat ve işletmenin hesap planı esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar nedir?
Tek düzen hesap planına göre 133 Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar, esas faaliyet dışı işlemlerle bağlı ortaklıklardan olan alacakların izlendiği hesaptır. Dönen Varlıklar altında diğer alacaklar grubunda yer alır.
Borç bakiyesi açık bağlı ortaklık alacağını gösterir.
Bağlı ortaklık ile iştirak alacağı farkı nedir?
Bağlı ortaklıkta kontrol gücü vardır. İştirak genelde daha sınırlı payı ifade eder. Finansman alacakları 132 İştiraklerden Alacaklar veya 133 altında ayrılır.
Pay yatırımı mali duran varlıklar grubunda ayrıca tutulur.
Grup içi finansmanda faiz gerekir mi?
İlişkili kişi kapsamında emsal faiz kuralları uygulanabilir. Faizsiz bırakmak örtülü kazanç riski doğurabilir.
Dönem sonunda faiz tahakkuku değerlendirilir.
133 ile 120 Alıcılar nasıl ayrılır?
120 Alıcılar, ticari satıştan doğan alacaklar içindir. Bağlı ortaklığa ödünç veya benzeri finansman 133’tedir.
Esas faaliyet dışı nitelik burada belirleyicidir.
Grup cari bakiyesi nasıl kontrol edilir?
Yevmiye, banka ekstresi ve grup mutabakat tutanağı birlikte okunmalıdır.
Teknomax örnek planı 133 bakiyesini mizan üzerinden izlemeyi kolaylaştırır.


