121 Alacak Senetleri, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında ticari alacaklar grubunda yer alır. İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senede bağlanmış alacaklar bu hesapta izlenir. Bu yazıda hesabın tanımı, portföy-tahsil-teminat-protesto kırılımları ve yevmiye örnekleri ele alınır.
121 Alacak Senetleri Nedir?
Tek düzen hesap planı açıklamalarına göre 121 Alacak Senetleri, esas faaliyetten doğan senetli alacakları kapsar.
Hesap, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında 12 Ticari Alacaklar grubunda yer alır. Senetsiz alacak 120 Alıcılar hesabındadır. Çek 101 Alınan Çekler hesabında izlenir. Dönem sonu reeskont 122 Alacak Senetleri Reeskontu ile bağlanır.
İşleyiş
Tek düzen işleyiş şöyledir:
Hesap Kırılımı
Teknomax örnek hesap planında sık kullanılan kırılımlar şöyledir:
Mevzuat Ve Reeskont
Değerleme: VUK’a göre senede bağlı alacaklar değerleme günündeki kıymetine indirgenebilir. Reeskont ihtiyaridir. Alacak reeskontu yapılırsa borç senetleri reeskontu da zorunludur.
Protesto: Vadesinde ödenmeyen senetlerde protesto süreci işletilir. Şüpheli hale gelen tutarlar 128 Şüpheli Ticari Alacaklar altına alınabilir.
Belgelendirme: Vade, senet numarası ve protesto belgesi kayda işlenir. Damga vergisi ve ciro kuralları ilgili mevzuattan kontrol edilir.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Müşteriden Senet Alınması
12.03.2025 tarihinde Abc Ltd. Şti.’den 15.000 TL tutarında senet alınmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
12.03.2025 – Müşteriden Senet Alınması
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 121 TL 00 | Portföydeki Senetler | 15.000,00 | |
| 120 1 0 A001 | Abc Ltd. Şti. | 15.000,00 | |
| TOPLAM | 15.000,00 | 15.000,00 |
Açıklama: Alacak senede bağlanır. 120 Alıcılar kapanır, 121 açılır. Vade ve senet numarası kayda işlenir.
Örnek 2: Senedin Bankaya Tahsile Verilmesi
20.03.2025 tarihinde 15.000 TL’lik senet bankaya tahsile verilmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
20.03.2025 – Bankaya Tahsile Verme
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 121 TL 01 | Tahsildeki Senetler | 15.000,00 | |
| 121 TL 00 | Portföydeki Senetler | 15.000,00 | |
| TOPLAM | 15.000,00 | 15.000,00 |
Açıklama: Senet hâlâ 121 grubundadır. Konum portföyden tahsile taşınır. Para bankaya geçene kadar tutar açık senet olarak kalır.
Örnek 3: Senet Tahsilatı
28.03.2025 tarihinde tahsildeki 15.000 TL’lik senet bedeli bankaya geçmiştir. Kayıt nasıl yapılır?
28.03.2025 – Senet Tahsilatı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 15.000,00 | |
| 121 TL 01 | Tahsildeki Senetler | 15.000,00 | |
| TOPLAM | 15.000,00 | 15.000,00 |
Açıklama: Senet bakiyesi kapanır, 102 Bankalar artar. Zincir tamamlanır: 120 → 121 → banka. Komisyon varsa ayrıca ilgili gider hesabına yazılır.
Örnek 4: Teminata Verme Ve Protestolu Senet
05.04.2025 tarihinde 10.000 TL’lik senet teminata verilmiş, 10.04.2025 tarihinde ayrı bir 8.000 TL’lik senet protesto edilmiştir. Kayıtlar nasıl yapılır?
05.04.2025 – Teminata Verme
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 121 TL 02 | Teminattaki Senetler | 10.000,00 | |
| 121 TL 00 | Portföydeki Senetler | 10.000,00 | |
| TOPLAM | 10.000,00 | 10.000,00 |
10.04.2025 – Protestolu Senet
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 121 TL 03 | Protestolu Senetler | 8.000,00 | |
| 121 TL 00 | Portföydeki Senetler | 8.000,00 | |
| TOPLAM | 8.000,00 | 8.000,00 |
Açıklama: Teminat ve protesto, aynı kebir içinde konum değişimidir. Protestolu tutar sonraki adımda tahsilat veya 128 virmanına konu olabilir.
Örnek 5: Dönem Sonu Reeskont
31.12.2025 tarihinde portföy senetleri için 1.000 TL reeskont hesaplanmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
31.12.2025 – Alacak Senedi Reeskontu
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 657 1 | Ticari Alacak Senetleri Reoskontu | 1.000,00 | |
| 122 | Alacak Senetleri Reeskontu (-) | 1.000,00 | |
| TOPLAM | 1.000,00 | 1.000,00 |
Açıklama: 121 bakiyesi düşülmez. Düzenleyici 122 Alacak Senetleri Reeskontu alacaklanır. Teknomax örnek planında reeskont gideri 657 1 muavininde izlenir.
Önemli Noktalar
Kontrol Ve Denetim
Sonuç
121 Alacak Senetleri hesabı, Dönen Varlıklar altında senetli ticari alacakları izler. Kırılım ve reeskont disiplini korunursa dönem sonu kapanış hızlanır.
Yevmiye örnekleri, Teknomax örnek hesap planındaki muavin kırılımlarıyla düzenlenmiştir. Özel durumlarda güncel mevzuat ve işletmenin hesap planı esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
121 Alacak Senetleri nedir?
Tek düzen hesap planına göre 121 Alacak Senetleri, müşterilerden alınan vadeli senetlerin izlendiği hesaptır. Dönen Varlıklar altında ticari alacaklar grubunda yer alır.
Borç bakiyesi açık senet tutarını gösterir.
Portföydeki senet ile tahsildeki senet farkı nedir?
Portföydeki senet işletmede bekler. Tahsildeki senet bankaya verilmiştir. İkisi de 121 grubundadır. Konum değişince alt hesap virmanı yapılır.
Bankaya para geçince senet 121’den çıkar.
Alacak senedi reeskonta tabi midir?
VUK’ta senede bağlı alacaklar için reeskont ihtiyaridir. Yapılırsa borç senetleri reeskontu da zorunludur.
Reeskont tutarı 122 Alacak Senetleri Reeskontu hesabında izlenir.
Protestolu senet nasıl muhasebeleştirilir?
Önce protestolu alt hesaba alınır. Sonra tahsilat, hukuki takip veya 128 Şüpheli Ticari Alacaklar virmanı değerlendirilir.
Protesto belgesi dosyada tutulmalıdır.
