100 Kasa Hesabı, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında hazır değerler grubunda yer alır. İşletmenin elinde bulunan ulusal ve yabancı paranın Türk Lirası karşılığı bu hesapta izlenir. Bu yazıda hesabın tanımı, işleyişi, ilgili mevzuat çerçevesi ve yevmiye örnekleri ele alınır.
100 Kasa Hesabı Nedir?
Tek düzen hesap planı açıklamalarına göre 100 Kasa hesabı, işletmenin elinde bulunan ulusal ve yabancı paraların TL karşılığının izlenmesi için kullanılır.
Hesap, tek düzen hesap planında Dönen Varlıklar altında 10 Hazır Değerler grubunda yer alır. Hazır değerler grubu, nakit olarak elde veya bankada bulunan varlıklar ile istenildiği zaman değer kaybına uğramadan paraya çevrilebilen varlıkları kapsar. Menkul kıymetler bu grubun dışındadır. Kasa, grubun işletmede nakit olarak tutulan kısmını oluşturur. Bankadaki nakit 102 Bankalar hesabında izlenir.
İşleyiş
Tek düzen hesap planındaki işleyiş şöyledir:
Borç bakiyesi, kayıtlara göre kasa mevcudunu gösterir. Alacak bakiyesi kayıt hatası veya kayda alınmamış sayım farkı anlamına gelir ve düzeltilmesi gerekir.
Hesap Kırılımı
Uygulamada kasa, para birimi ve kasa yerine göre alt hesaplara ayrılabilir. Teknomax örnek hesap planında TL kasa için şu muavin kullanılır:
Birden fazla kasa noktası varsa işletme kendi muavin yapısını oluşturabilir. Amaç, fiili nakit ile defter bakiyesinin kasa bazında izlenebilmesidir.
Mevzuat Ve Yasal Sınırlamalar
Nakit ödeme sınırı: Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen tutarın üzerindeki mal ve hizmet bedellerinin ödemesi banka, elektronik ödeme kuruluşları veya PTT aracılığıyla yapılmalıdır. Sınırın üzerindeki nakit ödemeler özel usulsüzlük cezasına konu olabilir. Güncel sınır tutarı ilgili mevzuattan kontrol edilir.
Belgelendirme: Kasa giriş ve çıkışları makbuz, dekont, fatura veya benzeri belgelere dayandırılır.
Kasa mevcudu ve sayım: Dönem içinde ve dönem sonunda kasa sayımı yapılarak fiili mevcudun defter bakiyesi ile mutabakatı sağlanır. Farklar ilgili hesaplara kaydedilir ve kaynağı araştırılır.
Yabancı para: Kasada tutulan yabancı paralar dönem sonunda ilgili mevzuata göre değerlenir. Kur farkı ilgili gelir veya gider hesaplarına yazılır.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Peşin Satış Tahsilatı
15.03.2025 tarihinde ABC Ticaret Ltd. Şti. müşterisine %20 KDV’li mal satışı yapmıştır. Bedel 10.000 TL, KDV 2.000 TL, toplam 12.000 TL’dir. Müşteri tutarı nakit ödemiştir. Kayıt nasıl yapılır?
15.03.2025 – Peşin Satış Tahsilatı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 100 TL 00 | Merkez Kasa | 12.000,00 | |
| 600 1 1 20 | %20 Normal Satışlar | 10.000,00 | |
| 391 1 1 20 | Hesaplanan KDV (%20 Normal Satışlar) | 2.000,00 | |
| TOPLAM | 12.000,00 | 12.000,00 |
Açıklama: Kasaya tahsil edilen tutar borç yazılır. Satış bedeli 600 Yurtiçi Satışlar hasılatına, KDV tutarı 391 Hesaplanan KDV hesabına alacak kaydedilir.
Örnek 2: Kasa Üzerinden Stopajlı Kira Ödemesi
18.03.2025 tarihinde gerçek kişiye ait işyeri için kasadan brüt 5.000 TL üzerinden kira ödemesi yapılacaktır. Stopaj oranı %20’dir. Stopaj 1.000 TL, net ödeme 4.000 TL’dir. Kayıt nasıl yapılır?
18.03.2025 – Kasa Üzerinden Stopajlı Kira Ödemesi
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 770 4 1 0100 | İşyeri Kira Giderleri (Stopaj) | 5.000,00 | |
| 360 1 0003 | Ödenecek Stopaj/Muhtasar Vergisi | 1.000,00 | |
| 100 TL 00 | Merkez Kasa | 4.000,00 | |
| TOPLAM | 5.000,00 | 5.000,00 |
Açıklama: Gider brüt kira tutarı üzerinden 770 Genel Yönetim Giderleri hesabına kayda alınır. Kasadan net ödenen tutar çıkar. Stopaj, 360 Ödenecek Vergi Ve Fonlar altında izlenir.
Örnek 3: Bankadan Nakit Çekme
20.03.2025 tarihinde vadesiz hesaptan 15.000 TL çekilip kasaya konulmuştur. Kayıt nasıl yapılır?
20.03.2025 – Bankadan Nakit Çekme
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 100 TL 00 | Merkez Kasa | 15.000,00 | |
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 15.000,00 | |
| TOPLAM | 15.000,00 | 15.000,00 |
Açıklama: İki hazır değer hesabı arasında aktarım yapılır. Kasa borç, 102 Bankalar alacak çalışır.
Örnek 4: Kasadan Bankaya Nakit Yatırma
22.03.2025 tarihinde kasadan 8.000 TL vadesiz hesaba yatırılmıştır. Kayıt nasıl yapılır?
22.03.2025 – Kasadan Bankaya Nakit Yatırma
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 8.000,00 | |
| 100 TL 00 | Merkez Kasa | 8.000,00 | |
| TOPLAM | 8.000,00 | 8.000,00 |
Açıklama: Bankaya yatırılan tutar kasa hesabına alacak, 102 Bankalar hesabına borç kaydedilir.
Örnek 5: Kasa Sayım Fazlası
25.03.2025 tarihinde deftere göre 10.000 TL olması gereken kasada fiilen 10.250 TL sayılmıştır. 250 TL fazlalık nasıl kaydedilir?
25.03.2025 – Kasa Sayım Fazlası
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 100 TL 00 | Merkez Kasa | 250,00 | |
| 397 1 01 | Kasa Sayım Fazlaları | 250,00 | |
| TOPLAM | 250,00 | 250,00 |
Açıklama: Fiili mevcudun defter bakiyesini aşan kısmı kasa hesabına borç, 397 Sayım Ve Tesellüm Fazlaları hesabına alacak yazılır. Farkın kaynağı belirlenmeden gelir hesaplarına aktarım yapılmaz.
Örnek 6: Kasa Sayım Eksikliği
28.03.2025 tarihinde deftere göre 12.000 TL olması gereken kasada fiilen 11.850 TL sayılmıştır. 150 TL eksiklik nasıl kaydedilir?
28.03.2025 – Kasa Sayım Eksikliği
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 197 1 01 | Kasa Noksanları | 150,00 | |
| 100 TL 00 | Merkez Kasa | 150,00 | |
| TOPLAM | 150,00 | 150,00 |
Açıklama: Noksan tutar 197 Sayım Ve Tesellüm Noksanları hesabına borç, kasa hesabına alacak kaydedilir. Kaynak araştırması tamamlanmadan kalıcı giderleştirme yapılmamalıdır.
Önemli Noktalar
Kontrol Ve Denetim
Sonuç
100 Kasa hesabı, Dönen Varlıklar altında hazır değerler grubunun nakit unsurunu izler. Tek düzen işleyiş kurallarına ve belge disiplinine uyulduğunda dönem sonu mutabakatı sağlıklı yürütülür.
Yevmiye örnekleri, Teknomax örnek hesap planındaki muavin kırılımlarıyla düzenlenmiştir. Özel durumlarda güncel mevzuat ve işletmenin hesap planı esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
100 Kasa Hesabı nedir?
Tek düzen hesap planına göre 100 Kasa, işletmenin elinde bulunan ulusal ve yabancı paraların TL karşılığının izlendiği hesaptır. Dönen Varlıklar altında hazır değerler grubunda yer alır.
Borç bakiyesi, kayıtlara göre kasa mevcudunu gösterir.
Kasa hesabı borç mu alacak mı çalışır?
Tahsil olunan tutarlar borç, ödemeler ve bankaya yatırılan tutarlar alacak kaydedilir. Hesap daima borç bakiyesi verir veya sıfır olur. Alacak bakiyesi vermez.
Alacak bakiyesi görülürse kayıt hatası veya kayda alınmamış sayım farkı araştırılır.
Kasa sayım fazlası ve eksiği nasıl kaydedilir?
Sayım fazlasında kasa borçlanır, karşılığı 397 Sayım Ve Tesellüm Fazlaları hesabına alacak yazılır. Eksiklikte 197 Sayım Ve Tesellüm Noksanları borçlanır, kasa alacaklanır.
Her iki durumda da farkın kaynağı belirlenmelidir.
Bankadan kasaya çekim nasıl kaydedilir?
Bankadan kasaya çekimde kasa borç, 102 Bankalar alacak çalışır. Kasadan bankaya yatırmada kayıt ters yönlüdür. Her iki durumda da hareket, hazır değerler grubu içinde aktarımdır.
Banka komisyonu kesilmişse komisyon tutarı ayrıca ilgili gider hesabına yazılır.
Nakit ödeme sınırı kasa kayıtlarını nasıl etkiler?
Belirlenen tutarın üzerindeki mal ve hizmet ödemelerinde nakit yerine banka veya kanunen kabul edilen diğer kanallar kullanılmalıdır. Aksi halde özel usulsüzlük cezası riski doğar.
Yüksek tutarlı ödemelerde güncel sınır kontrol edilerek kasa yerine banka kaydı tercih edilir.


