Hizmet iadesi gider iadesi muhasebe kayıt örneği, daha önce alınan hizmet veya gider malzemesinin iptal edilip bedelinin geri alınması durumunda yapılan yevmiyedir. Bu yazıda Teknomax örnek hesap planındaki 649 ve 391 alt kırılımlarıyla kırtasiye alış ve iade örneklerini adım adım ele alıyoruz.
Hizmet Ve Gider İadesi Nedir?
Hizmet ve gider iadesi, işletmenin satın aldığı bir hizmetin veya gider malzemesinin iptal edilmesidir. Bedel satıcı tarafından geri ödenir veya cari borç azalır. Sık görülen nedenler şöyledir:
İade, orijinal gider ve KDV kaydını dengeleyecek şekilde gelir ve KDV tarafında izlenir. Ticari mal stok iadesinden farklıdır. Stok hareketi değil, gider malzemesi veya hizmet iadesi söz konusudur.
649 Ve 391 Alt Kırılımları
Teknomax örnek planında iade işlemleri için sık kullanılan kırılımlar şöyledir:
Bu ayrım, oran ve iade türünün raporlarda net görünmesini sağlar. Orijinal alışta kullanılan oran ile iade oranı aynı olmalıdır. Doğru kırılım seçimi, hizmet iadesi gider iadesi muhasebe kayıt örneği kalitesini doğrudan etkiler.
Yevmiye Örnekleri
Örnek 1: Kırtasiye Alışı (İade Öncesi)
10.04.2025 tarihinde Abc Kırtasiye Ltd. Şti.’den %20 KDV’li kırtasiye malzemesi alınmıştır. Mal bedeli 10.000 TL, KDV 2.000 TL, toplam 12.000 TL’dir. Ödeme yapılmamış, vadeli alıştır. Kayıt nasıl yapılır?
10.04.2025 – Vadeli Kırtasiye Alışı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 770 4 4 0120 | Kırtasiye / Matbaa Giderleri %20 | 10.000,00 | |
| 191 1 1 20 | %20 Yurtiçi Alımlara İlişkin KDV | 2.000,00 | |
| 320 1 X0001 | Abc Kırtasiye Ltd. Şti. | 12.000,00 | |
| TOPLAM | 12.000,00 | 12.000,00 |
Açıklama: Gider malzemesi 770’e, KDV indirilecek KDV’ye, toplam satıcı carisine yazılır.
Örnek 2: Kırtasiye Malzemesi İadesi
15.04.2025 tarihinde aynı kırtasiye malzemesi satıcıya iade edilmiştir. Mal bedeli 10.000 TL, KDV 2.000 TL, toplam 12.000 TL’dir. Hizmet iadesi gider iadesi muhasebe kayıt örneği nasıl kurulur?
15.04.2025 – Kırtasiye Malzemesi İadesi
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 320 1 X0001 | Abc Kırtasiye Ltd. Şti. | 12.000,00 | |
| 649 2 20 | %20 Hizmet Ve Gider Malzeme İadeleri | 10.000,00 | |
| 391 3 504 20 | %20 Alınan Malların İadesi, Gerçekleşmeyen İşlemler | 2.000,00 | |
| TOPLAM | 12.000,00 | 12.000,00 |
Açıklama:
Örnek 3: Peşin Alınmış İadenin Bankaya Dönmesi
20.04.2025 tarihinde peşin alınmış %20 KDV’li kırtasiye iade edilmiş ve bedel bankaya yatmıştır. Mal bedeli 5.000 TL, KDV 1.000 TL, toplam 6.000 TL’dir. Kayıt nasıl yapılır?
20.04.2025 – Peşin İade Banka Tahsilatı
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 102 TL 0 | Vadesiz Mevduat Hesapları | 6.000,00 | |
| 649 2 20 | %20 Hizmet Ve Gider Malzeme İadeleri | 5.000,00 | |
| 391 3 504 20 | %20 Alınan Malların İadesi, Gerçekleşmeyen İşlemler | 1.000,00 | |
| TOPLAM | 6.000,00 | 6.000,00 |
Açıklama: Peşin iadede 320 açılmaz. Toplam tutar doğrudan bankaya borç yazılır. Gelir ve KDV tarafı aynı mantıktadır.
Örnek 4: %10 KDV’li Gider Malzemesi İadesi
25.04.2025 tarihinde Def Ofis Ltd. Şti.’den alınan %10 KDV’li kırtasiye malzemesi iade edilmiştir. Mal bedeli 8.000 TL, KDV 800 TL, toplam 8.800 TL’dir. Ödeme yapılmamıştı. Kayıt nasıl yapılır?
25.04.2025 – %10 Kırtasiye İadesi
| HESAP KODU | HESAP ADI | BORÇ | ALACAK |
|---|---|---|---|
| 320 1 X0002 | Def Ofis Ltd. Şti. | 8.800,00 | |
| 649 2 10 | %10 Hizmet Ve Gider Malzeme İadeleri | 8.000,00 | |
| 391 3 504 10 | %10 Alınan Malların İadesi, Gerçekleşmeyen İşlemler | 800,00 | |
| TOPLAM | 8.800,00 | 8.800,00 |
Açıklama: Oran %10 olduğu için 649 2 10 ve 391 3 504 10 kullanılır. Yanlış oran kırılımı beyanname farkına yol açar.
Önemli Noktalar
Ofiste Pratik Kontrol
Hizmet iadesi gider iadesi muhasebe kayıt örneği için asıl risk, ticari mal iadesi hesabıyla karıştırmaktır.
Sonuç
Hizmet iadesi gider iadesi muhasebe kayıt örneği sürecinde 649 ve 391 alt kırılımları, hem teknik doğruluk hem raporlama için önemlidir. Oran ve belge disiplini korunursa denetim ve beyanname süreci sadeleşir.
Teknomax örnek hesap planı bu kırılımları hazır sunduğu için iade kayıtları daha düzenli ilerler. Bu yazıdaki örnekler temel senaryoları kapsar. Özel durumlarda güncel mevzuatı kontrol etmek gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hizmet iadesi gider iadesi muhasebe kayıt örneği nasıl yapılır?
Satıcı borcu veya banka borçlanır. İade bedeli 649 hizmet ve gider malzeme iadelerine, KDV 391 3 504 kırılımına alacak yazılır.
Oran, orijinal alıştaki KDV ile aynı olmalıdır.
649 ile 153 alış iadesi farkı nedir?
649, hizmet ve gider malzemesi iadeleri içindir. Ticari mal stok iadesi 153 alış iade hesaplarında izlenir. Konuyu karıştırmak stok ve gelir raporunu bozar.
İade peşin alınmışsa hangi hesap kullanılır?
Bedel bankaya veya kasaya geliyorsa 320 yerine 102 veya 100 borçlanır. Gelir ve KDV tarafı aynı kalır. Peşin senaryoda da hizmet iadesi gider iadesi muhasebe kayıt örneği aynı 649 ve 391 mantığıyla kurulur.
Neden 391 3 504 kullanılır?
Teknomax örnek planında alınan malların iadesi ve gerçekleşmeyen işlemler bu kırılımda izlenir. Böylece iade KDV’si normal satış KDV’sinden ayrılır.
Mali müşavir programı iade takibini nasıl kolaylaştırır?
Belge, cari ve KDV kırılımı aynı sistemde yürürse iade farkları erken görülür. Mali müşavir programı alt hesap yapısını yevmiye ile bağlayınca raporlama hızlanır.
Teknomax hesap planındaki 649 ve 391 kırılımları bu ayrımı hazır tutar.


